Giáo trình Lắp đặt và sửa chữa máy

Lập kế hoạch thay thế cáchi tiết cho kỳ sửa chữa tiếp theo.

• Kiểm tra lại độ chính xác của máy.

• Kiểm tra tiếng ồn, độ nóng khi máy vận hành, …

• Thử máy không tải, đầy tải và cho máy vào vận hành.

4.5.3 Sửa chữa trung bình Là một dạng sửa chữa theo kế hoạch trong đó tiến hành tháo từng bộ phận của máy. Trong quá trình sửa chữa tiến hành thay thế, phục hồi các chi tiết và bộ phận bị hỏng, đồng thời điều chỉnh các toạ độ nhằm phục hồi độ chính xác đã đ−ợc quy định theo tiêu chuẩn hay điều kiện kỹ thuật.

Nội dung :

• Tháo từng phần của máy, rửa và làm sạch;

• Kê khai khuyết tật; lập kế hoạch cho sửa chữa

• Sửa chữa trục , phục hồi trục, thay lót trục, ….

• Thay thế các chi tiết bị h− hỏng; thay thế các bảng chỉ số của máy,…

• Cọ rửa và làm sạch các rãnh tr−ợt ( kiểu chữ T , ∆, …

• Sơn bảo d−ỡng máy.

• Sau khi sửa chữa, phải tiến hành kiểm tra , thử máy tr−ớc khi đi vào vận hành chính thức. 4.5.4 Sửa chữa lớn ( đại tu ) 46 Đây là dạng sửa chữa phải tháo rời toàn bộ máy. Cho nên ngoài các công việc nh− đã nêu ở trên còn cần tiến hành tân trang lại máy . Quá trình sửa chữa đ−ợc tiến hành một cách kỹ càng đối với toàn bộ các cụm máy và các chi tiết. 46 Ch−ơng 5 Quy trình công nghệ tháo và lắp ráp máy [20, 21, 22, 23, 24, 25] 5.1 Công nghệ tháo máy 5.1.1 Tiếp nhận thiết bị máy móc vào để sửa chữa.

• Làm sạch sơ bộ;

• Kiểm tra máy;

• Chẩn đoán tình trạng máy thông qua ng−ời vận hành, phân x−ởng,… 5.1.2 Chuẩn bị tháo máy :

• Làm sạch máy .

• Thiết lập hồ sơ máy . • Thiết lập kế hoạch tháo máy bao gồm các công việc sau : a – Thống kê nội dung công việc cụ thể. b – Dự kiến thời gian kế hoạch. c – Lựa chọn ph−ơng pháp tháo máy; d – Dự trù và chuẩn bị dụng cụ và các ph−ơng tiện đồ gá cho tháo máy. 5.2 Một số dụng cụ và thiết bị dùng cho tháo máy Hình 5-1 Dụng cụ để tháo vít bị gãy 47 Hình 5-2 Máy ép bằng tay Hình 5-3 Máy ép 48 Hình 5-4 các loại clê và tuốc nơ vít- 49 Hình 5-5 Cơlê và tuốc nơ vít các loại 50 Hình 5- 6 Các loại palăng xích 51 Hình 5-7 Cơ cấu tháo bạc lót Hình 5-8 Các loại kích 52 Hình 5-9 Sơ đồ nguyên lý và hình dáng một số loại vam 53 5.3 Sơ đồ tóm tắt quy trình công nghệ tháo máy [[2, 20, 25] Cụm các cơ cấu Cụm các cơ cấu Cụm các cơ cấu Các cơ cấu Các cơ cấu Các cơ cấu Các cơ cấu Các cơ cấu { { { { { { { { { { { { Chi tiết Chi tiết Chi tiết Chi tiết Chi tiết Hình 5 – 8 Sơ đồ tháo máy 5.4 Sơ đồ tóm tắt quá trình sửa chữa máy : Kiểm tra sơ bộ máy Lau sạch bụi bậm & dầu mở Tiếp nhận máy vào sửa chữa Di chuyển máy đến nơi sửa chữa Tháo thành từng cụm ( Tháo bộ phận) Tháo rời các bộ phận thành các cơ cấu & các chi tiết. Tháo máy 54 Làm sạch các cụm máy và chi tiết Kiểm tra và phân loại chi tiết, kê khai các khuyết tật, thiết lập hồ sơ sử chữa các cụm & chi tiết Chi tiết còn Chi tiết cần phục hồi Chi tiết cần Kho chi dùng đ−ợc và sửa chữa loại bỏ tiết dự trữ Sửa chữa chi tiết Chi tiết mới Kiểm tra chất l−ợng chi tiết sau sửa chữa Lắp ghép cụm ( lắp bộ phận) Kiểm tra và thử bộ phận Sơn bộ phận Lắp chung toàn máy Kiểm tra và hiệu chỉnh Chạy rà và thử máy Sơn máy Bàn giao máy cho khách hàng hay chuyển máy về x−ởng sản xuất Hình 5 – 9 Sơ đồ tóm tắt quá trình sửa chữa máy [6] 55 5.5 Làm sạch máy và chi tiết máy Quá trình chuẩn bị máy cho sửa chữa bao gồm các công việc : • Làm sạch; • Kiểm tra đánh giá sơ bộ; • Xác định trạng thái máy để quyết định ph−ơng pháp sửa chữa và mức độ sửa chữa. • Thiết lập khối l−ợng công việc cần sửa chữa; • Lập hồ sơ máy. • Chuyển máy đến phân x−ởng sửa chữa. • Tiếp nhận thiết bị; • Làm sạch tiếp tr−ớc khi tháo máy. Làm sạch máy và chi tiết máy: Có nhiệm vụ tẩy sạch các chất bẩn còn dính bám trên máy, các sản phẩm cặn bã, bụi sắt bị mài mòn còn dính bám trên chi tiết máy, … Thứ tự làm sạch : Làm sạch bên ngoài đến bên trong, các lỗ, … Các ph−ơng pháp làm sạch • Rửa bằng n−ớc lạnh ; • Rửa bằng n−ớc nóng; • Tẩy sạch dầu mở bằng n−ớc và các chất tẩy . • Làm sạch bằng khí nén; • Làm sạch bằng các ph−ơng pháp cơ học ( bàn chải sắt, phun cát, phun bi,…) Tuy nhiên tuỳ theo các loại chi tiết cụ thể mà có thể chọn các ph−ơng pháp làm sạch kết hợp cho phù hợp. Ví dụ : Tẩy hết bụi bằng cách phun khí nén sau đó lau bằng khăn khô . Rửa sạch chi tiết khỏi bụi bẩn, dầu mỡ có thể dùng dung dịch có thành phần sau : Na2CO3 3 – 5 % NaNO3 >= 2 % Thuỷ tinh lỏng 0,4 – 0,5 % Nhiệt độ dung dịch 70 – 80 oC Tẩy dầu mỡ bằng dung môi : – Cacbuahydro ( xăng, dầu, benzen,… ) – Hơi dung môi – Hơi – phun – hơi – Dung môi nóng lỏng – hơi – Dung môi nóng lỏng sôi – dung môi hơi Tẩy dầu mở bằng kiềm : • Kim loại đen : dùng kiềm có độ PH = 10,5 – 12 Không bị ức chế ở độ PH = 12,1 – 13,5 56 Kim loại màu : Cu, Zn, Sn, Al, Pb, … và các hợp kim của chúng cần phải có chất ức chế. Nồng độ chỉ nên dùng ở mức thắp, nhiệt độ thắp. Dung dịch kiềm tảy dầu mở Gram/lít Bảng 5 – 1 [8, 16] Số TT Tên hoá chất 1 2 3 4 5 1 Natri hidroxid 30-50 10-20 – 20-30 2 Natri Cacbonat 20-30 20-30 50-60 10-20 3 Natri Photphat 50-70 50-60 50-60 30-50 4 Natri Silicat 5-10 20-30 20-30 5-10 5 Chất hoạt động bề mặt – 3-5 6 Xà phòng bột – 13-35 7 Nhiệt độ oC 80-100 70-90 50-60 80-90 8 Thời gian phút 20 -40 20-40 3-5 20-40 9 Phạm vi sử dụng Thép ít Cacbon Cu + HK của đồng KL màu KL đen Các chi tiết KL Tảy gỉ thép các bon Bảng 5 – 2 Số TT Tên hoá chất 1 2 3 4 5 6 7 1 H2SO4 150-250 2 HCl 175-200 80-100 150-350 200- 220 100- 200 120- 160 3 Anhydrit Cromit 180- 200 4 Urôt ropin 40-50 40-50 5 Ctapin 3-5 – – 5-7 8-10 6 Sitanon hay ( Sunfanol) 7 H 3 3-5 3-5 8 Kaliiodua 0,8- 1,5 9 NaOH 400-600 10 NaNO3 100-200 11 Nhiệt độ 42-82 27-42 27-57 27 67 67 137 12 Phạm vi ứng dụng Thép C + gang Thép C + gang Dùng tảy gỉ không có bùn cho thép Cácbon Chocác chi tiết chín h xác gang Để phân tán gỉ nếu 1,2 không hiệu quả Dung dịch 5 để tẩy các chi tiết chính xác cấp 1 và 2 cũng nh− các chi tiết có gỉ khu vực. 57 5.5.1 Các ph−ơng pháp tẩy sạch dầu mỡ a. Tẩy dầu mỡ thủ công : • Bằng bàn chải; • Bằng chổi lông; • Bằng giẻ lau; • Tẩy dầu mở trong bể dầu theo quy trình công nghệ sau : a – Tẩy dầu mỡ trong dung môi; b – Rửa bằng n−ớc lạnh; c – Tẩy dầu mỡ trong dung dịch kiềm nóng. d – Rửa n−ớc lạnh; e – Tẩy gỉ; 5.5.2 Tẩy dầu mỡ bằng ph−ơng pháp cơ học Các ph−ơng pháp làm sạch cơ học khác : phun cát, phun bi, phun dung dịch rửa d−ới áp lực của vòi phun… 5.5.3 Tẩy dầu mỡ bằng điện phân Khi tẩy dầu mỡ bằng điện phân, sẽ có tiết nhiều bọt khí sinh ra trên điện cực. Các bọt khí này có tác dụng khoáy dung dịch –> phá huỷ màng dầu trên bề mặt chi tiết làm cho dầu phân tán vào dung dịch ở dạng nhủ t−ơng. Ph−ơng pháp này −u điểm hơn ph−ơng pháp tẩy trong dung dịch kiềm ( Ph−ơng pháp hoá học ) : – Tốc độ nhanh; – Hiệu suất cao; – Tẩy dầu nhanh; Các chi tiết kim loại đóng vai trò các điện cực trong dung dịch kiềm. Tẩy dầu mỡ ở chế độ : U = 6 – 12 V I <= 2 A/dm2 ( Diện tích bề mặt cần đánh sạch ) Chi tiết có thể nối với cực d−ơng hoặc âm của nguồn điện 5.5.4 Tẩy dầu bằng catốt L−ợng Hydro trên catôt lớn gấp đôi l−ợng oxy sinh ra trên anôt. Bọt khí đi lên, khoáy dung dịch và tách chất bẩn khỏi bề mặt kim loại (lúc này là ca tốt (-). Các chi tiết tích điên âm đẩy các hạt chất bẩn tích điện âm. Nh−ợc điểm của tảy catôt : Các chi tiết tích điện âm sẽ hút các ion Cu 2+, Zn2+, và các ion khác trong xà phòng, các chất keo, tới bề mặt điện cực. Các nguyên tử hydrô (H2) sinh ra trên các chi tiết kim loại có thể bám và hấp phụ trên bề mặt kim loại gây ảnh h−ởng đến kết quả tẩy bề mặt chi tiết. Các kim loại màu th−ờng đ−ợc tẩy dầu catốt . Đó là do điện tích âm của bề mặt ngăn cản khả năng hoà tan kim loại màu trong môi tr−ờng kiềm, ngăn ngừa hiện t−ợng tạo màng oxyt trên bề mặt kim loại màu. 5.5.5 – Tẩy dầu mỡ anốt • Bề mặt kim loại tích điện d−ơng (+) đảy các cation chất bẩn; 58 • Bề mặt kim loại không hấp thụ oxy nên tính chất kim loại không giảm sút. • Kim loại màu không thể tảy anốt quá vài giây vì dòng anốt (bề mặt điện tích d−ơng) làm cho kim loại màu dể hoà tan trong dung dịch kiềm trong quá trình tảy dầu, bề mặt kim loại màu lại bị o xy hoá mạnh và bị che phủ bằng màng đục. • Các chất ức chế có thể ngăn cản sự oxy hoá. 5.5.6 Tẩy dầu mỡ bằng ph−ơng pháp đảo chiều dòng điện theo chu kỳ. Quá trình đảo chiều dòng điện liên tục làm tăng nhanh quá trình tảy các chất bẩn hữu cơ. 5.5.7 – Tẩy dầu mỡ bằng ” Ngâm – Dòng anốt ” Ngâm các chi tiết làm từ kim loại màu vài phút vào dung dịch để tẩy dầu, sau đó đánh sạch dầu mỡ trong dung dịch này bằng dòng anốt. Dung dịch tẩy dầu điện phân ( xem bảng 5-3) Thép : Tẩy dầu catốt 5 – 7 phút, sau đó tẩy dầu anốt 2 – 3 phút. Những chi tiết đàn hồi, mỏng , nên tẩy dầu anốt, không tẩy dầu catốt. Những chi tiết dễ bị hoà tan Cu, hợp kim của đồng, các chi tiết hàn thiếc nên tẩy dầu catốt. Bảng 5 – 3 Số TT Tên hoá chất 1 2 3 4 NaOH Na2CO3 Na3PO4.12H2O Na2SiO3 Sunfanol 10-15 20-30 50-70 3-5 10-20 20-40 20-40 3-5 – 20-40 20-40 – 0,1-0,3 8-12 8-12 4-6 25-30 T oC J A/dm2 t phút 70-90 5-10 20-40 60-80 2-10 5-10 60-80 2-10 3-10 60-80 1-2 0,5 Công dụng KL đen Thép Cho các lớp mạ Dùng để tẩy dầu ca tốt HK kẽm 5.6 Công nghệ lắp ráp trong sửa chữa máy 5.6.1 Các yếu tố ảnh h−ởng đến qúa trình lắp đặt máy [24] – Khả năng thay thế; – Độ lắp lẫn; – Bộ truyền chuyển động; – Hộp biến đổi chuyển động; – Cơ cấu điều khiển, vận hành; – Cơ cấu an toàn; – Ph−ơng pháp lắp đặt và các yêu cầu khi lắp đặt. 59 Ngoài ra quá trình lắp đặt máy còn phụ thuộc : – Độ chính xác khi chế tạo của chi tiết. Độ chính xác khi chế tạo càng cao thì càng dễ dàng khi lắp ráp. Độ chính xác chế tạo quyết định chất l−ợng lắp ráp máy. – Chất l−ợng vật liệu, cơ tính, chất l−ợng nhiệt luyện quyết định độ bền lâu của một chi tiết. Quá trình láp ráp là một quá trình lao động kỹ thuật phức tạp. Mức độ phức tạp, cũng nh− khối l−ợng công việc khi lắp ráp có liên quan chặt chẽ tới quá trình công nghệ gia công cơ và cả quá trình thiết kế sản xuất. Gia công cơ các chi tiết máy có độ chính xác cao, thì lắp ráp chúng càng nhanh, giảm đ−ợc thời gian sửa chữa hiệu chỉnh. Mặt khác, khối l−ợng lao động lắp ráp cũng có quá trình thiết kế sản phẩm. Công nghệ lắp ráp phải đảm bảo những yêu cầu kỹ thuật khi nghiệm thu do bản thiết kế đề ra, phải đạt yêu cầu của các mối lắp ghép, các chuỗi kích th−ớc lắp ráp, đạt độ chính xác về truyền động. Bởi vậy, khi có bản thiết kế sản phẩm hợp lý về kết cấu và sự hình thành chuỗi kích th−ớc thì giảm đ−ợc khối l−ợng lao động lắp ráp . Tóm lại, khối l−ợng lắp ráp là khâu cơ bản quyết định chất l−ợng của sản phẩm. Trong nhiều tr−ờng hợp, giai đoạn gia công cơ chi tiết đạt mọi điều kiện kỹ thuật nh−ng công nghệ lắp ráp sản phẩm không hợp lý thì chất l−ợng của sản phẩm không đạt đ−ợc điều kiện kỹ thuật nghiệm thu, mà còn ảnh h−ởng tới cả tuổi thọ của sản phẩm . Ví dụ : khi lắp ráp trục bánh răng không song song, làm cho các bánh răng ăn khớp không tốt, truyền động gây tiếng ồn, bị mài mòn không đều, tuổi thọ sẽ thấp… Vì vậy , nghiên cứu, hợp lý hoá công nghệ lắp ráp phải đ−ợc quán triệt từ giai đoạn thiết kế sản phẩm đến giai đoạn gia công cơ khí, để sản xuất ra những sản phẩm có chất l−ợng cao và giá thành hạ. Một số chú ý trong lắp ráp khi sửa chữa: 1. Đảm bảo độ chính xác Nghiên cứu kỹ yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm, phân biệt độ chính xác của các mối lắp và đặc tính làm việc của chúng để trong quá trình lắp dễ dàng, sai lệch không vuợt quá giới hạn cho phép. Nắm vững nguyên lý hình thành chuỗi kích th−ớc lắp ráp, từ đó có biện pháp công nghệ lắp, kiểm tra, điều chỉnh và cạo sửa nhằm thoả mãn yêu cầu kỹ thuật của sản phẩm . Bởi vậy ng−ời thợ lắp ráp phải có kiến thức tổng hợp về công nghệ lắp ráp và trình độ tay nghề nhất định, để thực hiện những nội dung cơ bản của công nghệ láp ráp. Các mối lắp ghép liên tiếp tạo thành những kích th−ớc lắp sao cho khi làm việc các chi tiết và bộ phận máy chịu l−c vẫn đảm bảo mối quan hệ của các khâu với nhau, thoả mãn đ−ợc tính năng và độ ổn định của máy. Trong quá trình làm việc ở các mối lắp ráp di động, các bề mặt tiếp xúc của chi tiết và cụm sẽ bị mài mòn làm tăng dần khe hở, làm thay đổi vị trí của chi tiết và của bộ phận máy. Cho nên công nghệ lắp ráp cần tìm cách giảm khe hở ban đầu và có khả năng hiệu chỉnh vị trí của chi tiết và bộ phận khi bị mài mòn, nâng cao thời gian và hiệu quả sử dụng thiết bị. 60 2- Tuân theo trình tự lắp ráp đã định Cần thực hiện quy trình công nghệ lắp theo một trình tự hợp lý, thông qua việc thiết kế sơ đồ lắp chọn tuần tự việc lắp ráp các chi tiết, các bộ phận máy khác nhau thực hiện quá trình lắp ráp tuần tự hay song song trình tự lắp ráp không hợp lý trong nhiều tr−ờng hợp sẽ không lắp đ−ợc hoặc ảnh h−ởng tới năng suất lắp ráp. 3. Thoả mãn các yêu cầu khác về vệ sinh môi tr−ờng, an toàn lao động, … trình độ tay nghề. 4 – Điều kiện lắp ráp : • Trình độ khoa học công nghệ; • Điều kiện lắp ráp, điều kiện lắp đặt máy, điều kiện vận chuyển, điều kiện vận hành, … • Đồ gá, dụng cụ và các thiết bị hỗ trợ… Cần nắm vững công nghệ lắp ráp, xử lý các trang bị, đồ gá các thiết bị dầu ép, khí ép các dụng cụ đo kiểm tra, vận chuyển để giảm nhẹ lao động cho công nhân. • Giải quyết tốt các nhiệm vụ của công nghệ lắp ráp sẽ góp phần nâng cao năng suất, chất l−ợng sản phẩm và hiệu quả quá trình sản suất. • Quy trình công nghệ sản xuất và mức độ tự động hoá, điều kiện về cơ khí hoá, tự động hoá. • Trình độ tổ chức điều hành sản xuất sửa chữa để đảm bảo năng suất, hiệu quả làm việc; • Điều kiện và khả năng kinh tế, kỹ thuật ; • Tính hiện đại và thiết thực, kịp thời; • Điều kiện sửa chữa phục hồi và thay thế. • Các tính năng kỹ thuật khác : điều kiện về kỹ thuật chống mài mòn, bôi trơn, khe hở, dung sai; điều kiện về độ bền, độ tin cậy, độ chắc chắn, tuổi thọ, , 5.6.2 Quy trình công nghệ lắp ráp máy 1 – Tập hợp đủ các chi tiết và cụm chi tiết tr−ớc khi lắp máy : • Kiểm tra và tập hợp đủ các chi tiết và vật t− cần thiết. • Phải có phiếu kê khai kèm các đặc tính kỹ thuật cần thiết hay các bảng chĩ dẫn của nó. • Phải có quy trình h−ớng dẫn thứ tự lắp đặt hoặc các h−ớng dẫn khác t−ơng đ−ơng. • Nghiên cứu các yêu cầu kỹ thuật của từng cụm, từng bộ phận máy để chuẩn bị lắp 2 – Các dạng liên kết của chi tiết và ph−ơng pháp lắp ráp a – Mối lắp cố định là mối lắp ghép mà vị trí t−ơng đối giữa các chi tiết không đổi. Mối lắp cố định tháo đ−ợc và mối lắp cố định không tháo đ−ợc. Mối lắp cố định tháo đ−ợc nh− mối lắp ren, chêm, chốt then. Mối lắp ghép cố định không tháo đuợc là các loại mối lắp cố định tán hàn ép nóng, ép nguội và dán,… 61 b – Mối lắp di động là các mối lắp mà các chi tiết có khả năng chuyển động t−ơng đối với nhau . Nó cũng đ−ợc phân thành hai loại mối lắp di động tháo đ−ợc và mối lắp di động không tháo rời đ−ợc. Dạng chi tiết liên kết cứng không thể tháo rời đ−ợc nh− các liên kết hàn, hàn vảy, dán, lắp ép nóng, … Khi tháo chỉ có thể bằng ph−ơng pháp phá huỷ : chặt, cắt,… Dạng liên kết tháo rời đ−ợc đ−ợc lắp ghép nhờ các vít, chốt, then, nêm, … Khi tháo lắp không cần phải phá huỷ. 3 – Sơ đồ quá trình lắp máy Hình 5 – 10 Sơ đồ lắp máy theo nguyên lý cụm máy [2] Lắp từng chi tiết một vào một bộ phận, lắp theo cụm, lắp ráp tổng thể;(page 221/19740) 5 – Các ph−ơng pháp lắp ráp : a- Ph−ơng pháp lắp lẫn hoàn toàn Là ph−ơng pháp mà khi đem lắp ráp vào vị trí của nó trong cụm hay sản phẩm lắp không phải sửa chữa điều chỉnh nh−ng vẫn đảm bảo mọi tính chất lắp ráp của nó theo yêu cầu thiết bị. Do độ chính xác các chi tiết cao nên không cần sửa chữa phụ thêm khi lắp ráp. Ph−ơng pháp lắp này đơn giản, cho năng suất lắp ráp cao, không đòi hỏi trình độ công nhân cao dễ dàng xây dựng những định mức kỹ thuật nhanh chóng và chính xác, kế hoạch lắp ổn định, có khả năng tự động hoá và cơ khí hoá quá trình lắp. Mặt khác rất thuận tiện cho quá trình sửa chữa thay thế sau này vì sẵn có chi tiết và phụ tùng thay thế. Chi tiết máy Cụm chi tiết máy Máy hoàn chỉnh 62 b. Ph−ơng pháp lắp chọn Ph−ơng pháp lắp lẫn hạn chế Ph−ơng pháp này cho phép mở rộng dung sai chế tạo của chi tiết lắp . Sau đó dựa vào kích th−ớc của chúng để chọn lắp, sao cho đạt đ−ợc yêu cầu của khâu khép kín. Độ chính xác khi chế tạo của ph−ơng pháp này kém hơn mục 1. c. Ph−ơng pháp lắp sửa (Ph−ơng pháp lắp lẫn có điều chỉnh, tức là khi lắp ráp cần có sự cân chỉnh, thay đổi kích th−ớc bằng những chi tiết đặc biệt khác nh− vòng đệm, ống lót, …) Những ph−ơng pháp lắp ráp nói trên đ−ợc áp dụng tuỳ theo dạng sản suất của sản phẩm, tính chất của chúng và độ chính xác mà xí nghiệp có khả năng gia công đ−ợc cũng nh− các trang thiết bị và trình độ công nhân phục vụ cho quá trình lắp ráp. Trong một đơn vị lắp ráp có n khâu, dung sai chế tạo của các khâu là T1, T2, … và T∆ là dung sai của khâu khép kín. Để gia công các chi tiết dễ dàng, giảm giá thành chế tạo ta tăng dung sai các khâu thành phần, việc đảm bảo dung sai của khâu khép kín sẽ đ−ợc thực hiện trong quá trình lắp ráp, nghĩa là bớt đi l−ợng thừa ở một khâu nào đó trong chuỗi kích th−ớc khâu đó gọi là khâu bồi th−ờng. Ph−ơng pháp lắp lẫn sửa chữa kích th−ớc của một khâu chọn tr−ớc trong các khâu thành phần của sản phẩm lắp bằng cách lấy đi l−ợng kim loại trên bề mặt lắp ghép của nó để đạt đ−ợc yêu cầu của mối lắp. 5.6.3 – Ví dụ lắp ráp một số mối ghép điển hình. 1- Lắp mối ghép ren [6, 24] – Chất l−ợng mối ghép ren đ−ợc xác định bằng việc siết bu lông và đai ốc đúng, đạt đ−ợc mức độ lắp ghép cần thiết. – Mối ghép ren không bị lệch, vênh, – Bu lông , vít cấy không bị cong, bị lệch làm cắt các ren… – Siết các bu lông theo trình tự từ siết sơ bộ cho đến siết chặt và siết đều nhau. – Lắp các đai ốc trên nắp tròn thì lắp đối xứng và vặn đều. Ví dụ : Thứ tự siết đai ốc trên nắp tròn (Siết ốc đối xứng) 5 7 3 2 1 4 8 6 Hình 5 – 11 Sơ đồ thứ tự vặn các đai ốc trên nắp tròn Thứ tự siết bu lông khi lắp các nắp hình chữ nhật: siết đối xứng và theo thứ tự từ giữa ra 63 Hình 5 – 12 Thứ tự siết đai ốc bố trí trên nắp hình chữ nhật 3 – Lắp mối ghép then a – Then vát Yêu cầu là làm cho mặt trên và mặt d−ới của then tiếp xúc hoàn toàn với rãnh trên trục và moayơ, 2 cạnh bên th−ờng là có khe hở. – Độ dốc của bề mặt làm việc của then và rãnh của lỗ moayơ phải trùng nhau , nếu không chi tiết lắp trên trục sẽ bị nghiêng. – Độ chính xác của mối ghép then đ−ợc kiểm tra bằng th−ớc nhét (căn lá) trừ hai đầu moayơ. Nếu then có khe hở từ một phía chứng tỏ độ dốc của rãnh ở lỗ moayơ và then không giống nhau. Yêu cầu phải cạo sửa để khi lắp ráp cho đạt với yêu cầu kỹ thuật. b . Then bằng – Yêu cầu phải chặt theo hai bên vào của trục và khe hở giữa mặt trên của then với đáy rãnh moayơ của chi tiết đối tiếp phải đảm bảo độ song song đối với đ−ờng trục của moay ơ; còn ở then vát thì có độ dốc 1/10. – Rãnh then có thể đ−ợc mở rộng 10 – 15 % so với kích th−ớc ban đầu. Then phải chế tạo theo kích th−ớc mới. L−ợng d− 0,1 – 0,15 mm để cạo sửa theo rãnh then trên trục và trên chi tiết đối tiếp. c. Lắp mối ghép then hoa + Mối ghép then hoa có hai loại : – Di động khi chi tiết bao có thể di chuyển dọc trục; – Cố định ( cứng ) khi chi tiết bao lắp chặt cứng trên trục; Mối ghép then hoa di động th−ờng lắp ghép từ lỏng cấp I đến lỏng cấp 4 ( theo T/C củ ) t−ơng ứng H/h dến H/c ( hệ thống tiêu chuẩn mới ). + Mối ghép cố định sau khi lắp kiểm tra theo độ đảo, còn mối ghép di dộng kiểm tra theo độ lắc l−. – Khi lắp các mối ghép then hoa phải chú ý kiểm tra thêm sự tiếp xúc của các bề mặt đối tiếp theo vết sơn. + Mối ghép then hoa lại chia ra theo ph−ơng pháp định tâm của ống lót với trục. 10 42 8 12614 13 9 5 1 3 7 11 64 Có 3 ph−ơng pháp định tâm: [6] – Định tâm theo cạnh bên của then; – Định tâm theo đ−ờng kính ngoài; – Định tâm theo đ−ờng kính trong; Khi độ chính xác định tâm không có giá trị thực tiễn và trong một thời gian phải đảm bảo độ bền cần thiết của mối ghép thì dùng ph−ơng pháp định tâm theo cạnh bên của then (mối ghép các đăng của ô tô). Trong tất cả các tr−ờng hợp, khi cơ cấu cần thực hiện độ chính xác động học (máy công cụ, ôtô …) thì dùng ph−ơng pháp định tâm theo đ−ờng kính ngòai hoặc đ−ờng kính trong. Định tâm theo đ−ờng kính ngoài là kinh tế nhất đ−ợc dùng đối với các chi tiết bao nhiệt luyện không qua gia công tinh cũng nh− trong tr−ờng hợp chi tiết bao sau khi nhiệt luỵện có độ cứng cho phép chuốt d−ỡng đ−ợc. Nếu độ cứng của chi tiết bao không cho phép tiến hành chuốt thì dùng ph−ơng pháp định tâm theo đ−ờng kính trong. Khi định tâm theo đ−ờng kính ngoài thì góc l−ợn làm ở chân then trên lổ, đỉnh then làm vát cạnh hay vê tròn. Ưu điểm của mối ghép then hoa : + Dùng công nghệ hiện đại để chế tạo trục then hoa (nhờ dao phay trục vít) + Có khả năng sử dụng ph−ơng pháp gia công chính xác để gia công nh− cà, mài, + Nâng cao độ bền. + Định tâm các phần tử đối tiếp tốt hơn & khi chịu tải ống lót tự định vị trên trục tốt hơn. Hay dùng nhất là then răng định tâm theo cạnh bên. Khi cần độ chính xác rất cao của chi tiết quay lắp trên trục then hoa dùng ph−ơng pháp định tâm theo đ−ờng kính ngoài. Tr−ớc khi lắp mối ghép then hoa cần xem xét chi tiết cẩn thận, làm sạch mặt then khỏi bị bụi bẩn, làm cùn các cạnh sắc, vát mặt mút của trục và moayơ, bôi trơn các bề mặt đối tiếp. 4 – Lắp ghép mối đinh tán Tuỳ theo lỗ đã gia công ban đầu trên chi tiết (theo đ−ờng kính đủ hay nhỏ hơn so với thiết kế) áp dụng hai ph−ơng pháp chuẩn bị lổ để tán đinh : + Khoét lỗ, nung nong hay khoan tiếp trên lỗ có đ−ờng kính đủ; + Khoét lỗ trên lỗ có đ−ờng kính đủ, nung nóng hay khoan tiếp trên đ−ờng kính nhỏ hơn. a. Gá lắp cụm chi tiết để tán đinh. + Dùng bu lông để kẹp chặt. + Đ−ờng kính bulông nhỏ hơn d−ờng kính lỗ (2 – 4) mm tuỳ theo chiều dày và cấp chính xác của lỗ đ−ợc gia công. + Không đ−ợc làm nứt lỗ đinh tán, lắp quá chặt gây ra ứng suất,… b. Khoét và làm sạch lỗ tr−ớc khí tán. + Sau khi đã siết căng các bulông kẹp thì tiến hành khoét & làm sạch lỗ. + Khoét, xoáy, làm sạch th−ờng đ−ợc làm sạch trên máy khoan 65 c. Quá trình tán đinh + Đối với đinh <= 10 mm thì tán nguội + Các tr−ờng hợp khác th−ờng phải nung đinh; + Đặt đinh tán vào lỗ; + Giữ và định vị đinh tán; + Tán đầu đinh 5- Lắp các mối ghép bằng ph−ơng pháp ép Đặc điểm : + Các chi tiết lắp luôn có độ dôi + Kiểm tra xem xét các chi tiết tr−ớc khi lắp ghép; + Làm sạch bụi bậm, chất bẩn nh− dầu mở. + Bôi trơn Lắp ép nóng đ−ợc sử dụng khi – Chi tiết đ−ợc nung trong thùng n−ớc nóng, dầu nóng hay chì nấu chảy, có thể dùng mỏ hàn hơi để đốt. Chủ yếu đối với các chi tiết có đ−ờng kính lớn hay độ dôi lớn hơn 0,1 mm hoặc trong tr−ờng hợp không có máy ép đủ công suất. Làm lạnh chi tiết bị bao – Dùng để lắp ép các chi tiết thành mỏng vào chi tiết dạng khối (ví dụ ép ống lót, ổ đở vào thân máy, … 6- Các mối lắp ghép khác + Lắp mối ghép côn, lắp các ổ tr−ợt, ổ lăn, lắp các khớp nối. * Lắp các bộ truyền : + Bộ truyền bánh răng trụ; + Bộ truyền bánh răng côn; + Bộ truyền trục vít; + Lắp bộ truyền đai; + Lắp bộ truyền xích; * Lắp piston – xi lanh (yêu cầu cao về độ kín, độ chính xác) 5.7 Các ph−ơng tiện vận chuyển và đồ gá để tháo lắp máy. a – Ph−ơng tiện vận chuyển – Cần cẩu; cầu trục, xe nâng hạ, … – Palăng xích – Kích b – Dụng cụ tháo lắp máy (xem các hình từ 5-1 đến 5-9) – Máy ép – Các dụng cụ cơ khí . – Các loại dụng cụ nh− búa , kìm cle, … 66 c – Các chú ý khi sử dụng các dụng cụ đồ nghề cho tháo lắp máy – Sử dụng dụng cụ không làm h− hỏng chi tiết máy. – Lựa chọn búa cứng hay búa mềm; – Tháo vặn phải cẩn thận, không để x−ớc , h− hỏng chi tiết máy. – Tháo trục dài phải dùng nhiều gối đở để không làm biến dạng trục. – Thứ tự tháo lắp phải hợp lý. – Tháo, lắp và sắp xếp theo thứ tự. – Các hòm dụng cụ và hòm đựng chi tiết phải có nắp đậy để khỏi bị dính bụi. Song điều kiện để thực hiện ph−ơng pháp lắp lẫn hoàn toàn phụ thuộc vào: • Độ chính xác gia công của các chi tiết lắp. • Số khâu trong chuỗi kích th−ớc lắp. • Đảm bảo dung sai khâu khép kín trong chuỗi lắp ráp.

Linkdown:

http://www.mediafire.com/view/g97xu4jf2201yf4/Giáo_trình_Lắp_đặt_và_sửa_chữa_máy_-.pdf 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *